In sommige sectoren, zoals ook eens in de visserij, zie ik nog dat jonge mensen zonder echte introductie van het schip direct mee de zee op gaan. Geen uitleg, geen rondleiding. Dat is onacceptabel. Als je voor het eerst op een schip bent, moet je blindelings weten waar je PBM’s en reddingsmiddelen zijn. En krijg je die uitleg niet? Vraag erom. Je eigen veiligheid is het altijd waard.

Mijn boodschap aan werkgevers, rederijen en leidinggevenden: Je bemanning veilig naar zee sturen is je grootste verantwoording. Wettelijk maar ook voor jou persoonlijk. Niemand zou op pad moeten om naasten het bericht te moeten brengen dat hun geliefde niet thuis zal komen. Dat zal je ook persoonlijk altijd mee blijven dragen. Alles wat je kunt doen om dat te voorkomen moet je daarvoor aanwenden. Veilig werken op zee begint niet bij techniek. Het begint bij gedrag, dus bij het aantrekken van dat reddingsvest met noodzender.

Werk je aan dek, zonder goede reling, met onverwachte bewegingen, slecht weer of vermoeidheid? Dan is een reddingsvest net zo essentieel als werkschoenen of een helm. En niet zomaar een reddingsvest, maar een vest met een persoonlijk noodsignaal. Maak er geen zoekactie van. Maak het vindbaar. Want tijd is alles. Door de temperatuur van het water raak je snel onderkoeld. Twintig minuten zijn zo voorbij. Als het schip eerst moet keren en zoeken, is die tijd vaak al verloren. Met een AIS-noodbaken in het reddingsvest wordt iemand direct zichtbaar op de kaart. Dan wordt redden ineens haalbaar.

Blijf reddingsmiddelen regelmatig testen
PBM’s en reddingsmiddelen zijn er niet alleen om aan regels te voldoen. Ze zijn er om mensen thuis te laten komen. Daarom is het ook cruciaal dat iedereen aan boord weet waar die middelen zijn en hoe ze werken. EPIRB’s, reddingsvesten, overlevingspakken: ze hebben weinig onderhoud nodig, maar wél aandacht. Test ze regelmatig. Gebruik de testfunctie. En zorg dat mensen weten waar ze liggen. Zeker nieuwe mensen aan boord.

Een goed reddingsmiddel maakt het verschil
Een mens in zee is ongelooflijk moeilijk te vinden. Zeker als niemand precies weet wanneer het is gebeurd. Een reddingsvest alleen is dan vaak niet genoeg. Dat besef werd voor mij – en voor de sector – pijnlijk duidelijk op 1 januari 1995, toen KNRM’er Hans Westenberg tijdens een nieuwjaarsstorm overboord sloeg. Wij kennen Hans persoonlijk. Hij dacht zelf dat het voorbij was tot hij merkte dat zijn lampje nog werkte. Dat kleine licht gaf hoop. Uiteindelijk werd hij door een helikopter gevonden en gered. Dat moment liet zien hoe dun de lijn is tussen leven en dood. En hoe groot het verschil dat een goed reddingsmiddel kan maken.

Sindsdien is er technisch enorm veel gebeurd. Communicatie op zee is betrouwbaarder geworden, noodsignalen zijn geautomatiseerd en met AIS is het mogelijk om niet alleen schepen, maar ook mensen in nood zichtbaar te maken. Persoonlijke noodbakens, geïntegreerd in reddingsvesten,  zorgen ervoor dat iemand die overboord valt direct gelokaliseerd kan worden. Niet alleen door het eigen schip, maar door álle schepen in de omgeving.

Maar technologie werkt alleen als je het draagt
Uit onderzoeken van onder andere de Onderzoeksraad voor Veiligheid blijkt steeds weer hetzelfde patroon: man-overboord-incidenten eindigen vrijwel zonder uitzondering fataal als er geen reddingsvest werd gedragen. Zonder reddingsvest ben je op zee praktisch kansloos. Zo simpel is het.

We vinden het volkomen logisch om een helm te dragen tegen vallende objecten. Een bril bij slijpen of lassen. Handschoenen bij zwaar werk. Dat zit in het systeem, in de cultuur. Maar het reddingsvest – misschien wel het belangrijkste PBM aan boord – wordt in sommige sectoren nog te vaak gezien als optioneel. Als iets voor “even”. Of voor “als het echt nodig is”. Maar overboord vallen gebeurt zelden op een gepland moment.

Mijn naam is Carla Hogeweg en ben sinds 1987 actief in maritieme communicatie- en veiligheidsapparatuur. Mijn man, met wie ik ons bedrijf run, is technisch onderlegd. Ik doe meer de commerciële kant van onze organisatie. Maar los van die rollen delen we één overtuiging: werken op zee kan alleen verantwoord worden als persoonlijke beschermingsmiddelen en reddingsmiddelen serieus worden genomen. Die overtuiging komt niet uit een handboek. Die komt echt uit ervaring.

Gemakzucht door ervaring
Toen ik zelf begon met varen, voelde ik me eerlijk gezegd onoverwinnelijk. Een reddingsvest? Dat droeg ik vrijwel nooit. Dat gevoel herken ik bij veel mensen op zee: ervaring geeft vertrouwen, routine maakt gemakzuchtig. Totdat het leven verandert. Bij mij gebeurde dat toen ik kinderen kreeg. Opeens voelde verantwoordelijkheid anders. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor de mensen die op mij wachten.

Ik stelde mezelf een simpele maar confronterende vraag: als ik nu overboord zou vallen, wat gebeurt er dan? Ziet iemand het? Weet iemand dat ik weg ben? En zelfs als dat zo is: hoe vinden ze mij terug?

Doe mee met Veilig Werken op Zee en help ons de belangrijke boodschap over veiligheid verder te verspreiden. We zijn op zoek naar bedrijven, schepen en werknemers die hun ervaringen willen delen. Jouw verhaal kan anderen inspireren en bewust maken van de cruciale rol die veiligheid speelt in ons werk. Of je nu een succesverhaal hebt of een les geleerd uit een bijna-ongeval, jouw bijdrage kan het verschil maken. Vul het formulier in en sluit je aan bij onze missie om de zee een veiligere werkplek te maken voor iedereen.